Stereotiepen

Beeldvorming en stereotypen liggen in betekenis dicht bij elkaar. Als de media een algemeen beeld weergeven en als we ons een algemeen beeld vormen van vrouwen, de islam of werken, dan is dat algemene beeld per definitie niet genuanceerd.

We hebben patronen, veralgemeningen nodig om snel iets te kunnen begrijpen, snel te reageren, om te kunnen antwoorden. Als ik geen beroep zou kunnen doen op die algemene patronen zou ik niet kunnen handelen en niet met anderen kunnen omgaan. Ik moet algemene ideeën over veiligheid en risico's in steden gebruiken om mijn weg te vervolgen. Daarmee oordeel ik dan misschien ten onrechte over een bepaalde straat, maar als ik onbevooroordeeld handel ten opzichte van alle straten, dan zal ik mij in nesten werken.

Stereotypen zijn niet per definitie onterecht en nutteloos. De kunst bestaat erin om elke Nederlander met een open geest tegemoet te treden, maar er toch rekening mee te houden dat er een serieuze kans is dat hij niet bijzonder vrijgevig zal zijn.

Strijd tegen stereotypen is dus een moeilijke evenwichtsoefening:

• enerzijds: fris kijken naar elk nieuw geval;
• anderzijds: de kijker de wapens (of referentiekaders) niet uit de handen slaan. We hebben immers referentiekaders nodig om te begrijpen en gepast te handelen.

Stereotypen kunnen zowel negatief als positief zijn:

• van jonge meisjes denkt men gemakkelijk dat ze lief en braaf zijn; dat is een positieve stereotiep;
• van blonde sexy vrouwen zegt men dat ze dom zijn; dat is een negatieve stereotiep.

Het probleem met stereotypen is niet zozeer dat ze onterecht zijn. De kwestie is dat elke oudere, elke blonde vrouw zo veel mogelijk de kans moet krijgen om te bewijzen dat ze anders zijn dan wat de stereotiep ons zegt. Het is dus de omgang met het mogelijk verschil tussen de stereotiep en het concrete geval dat de centrale kwestie is en niet de stereotiep zelf.