Enkele begrippen in verband met arbeid

Arbeidsethos

Gedrevenheid om te werken. Deze drive kan ervaren worden als een plicht die al dan niet voortkomt uit religieuze drijfveren, maar het arbeidsethos kan daar ook los van staan: zich stevig inzetten en daarvan genieten.

Meritocratie

Arbeidsinspanningen dienen beloond te worden, loon naar werken, verdiensten dienen beloond te worden.

Arbeidsmarkt

Vraag en aanbod van werk. Allerlei organisaties zorgen voor het bij elkaar brengen van vraag en aanbod, wat geen gemakkelijke opdracht is. De belangrijkste organisatie die dat doet is de VDAB. Het Vlaamse beleid over arbeid gaat vooral daarover : arbeidsbemiddeling, opvolgen van werklozen, ondersteunen van vacatureaanbieders, plannen om speciale groepen aan het werk te krijgen, scholing en vorming.

Vrije tijd

Er is rond de 'vrijetijdssamenleving' ondertussen een hele wetenschappelijke discipline gegroeid, vrijetijdswetenschappen. Er is meer 'vrije tijd' te besteden dan ooit, zowel tijdens het werkzame leven als daarna, er is een enorme keuze aan recreatiemogelijkheden, en 'vrije tijd' wordt soms ook als een probleem gezien. Te veel vrije tijd leidt tot vandalisme, criminaliteit, verveling, depressie,... .

Belangrijk is dat dit een totaal nieuwe ontwikkeling is. De jaarlijkse betaalde vakantie is in België ingevoerd ingevoerd in 1951. De jongste decennia is de werkweek steeds korter geworden en het aantal vakantiedagen is steeds toegenomen. En toch heeft iedereen het zo druk. Hoe dat komt is een serieuze vraag voor arbeidssociologen en vrijetijdswetenschappers. Vrouwen echter hebben geen vrije tijd (zie Ignace Glorieux). De last van het huishouden komt immers nog altijd voor het grootste deel op hun schouders terecht.

(Pre)pensioen

Ook het verhaal over pensioenen is totaal nieuw. Dat veel mensen na hun vijftigste nog maar heel kort werken is een vrij jong verschijnsel. De discussies daarover gaan alle kanten op:

Kiezen de mensen er wel zelf voor ? Soms wel en soms niet.

Wie kan dit blijven betalen ? Het is niet te betalen, toch worden er maar heel voorzichtige pogingen gedaan om het tij te keren (generatiepact).

Mag zoveel expertise zomaar verloren gaan? Blijkbaar maalt niemand daarom.

Wat doen die mensen die al op jonge leeftijd niet meer aan het arbeidsproces deelnemen ?

Gepensioneerden waren 'oude' mensen, ouder dan 65 jaar. Nu bedoelt men misschien iemand van 52, die in een bedrijf werkte dat naar China verplaatst is.

Wat betekent voortijdige pensionering voor de relaties tussen mannen en vrouwen, van die generatie en van de generatie van hun kinderen ?

Werkloosheid

Werklozen hebben geen werk. Zoveel is duidelijk. Terminologisch is er echter een groot verschil tussen een uitkeringsgerechtigde, een werkloze niet-uitkeringsgerechtigde of een vrijwillig niet-werkende. Ze staan helemaal verschillend in de statistieken. Het maakt bovendien een groot verschil voor de maatschappelijke positie van vrouwen. Ben je als ouder beschikbaar voor de arbeidsmarkt, als je - zolang je geen werk hebt - op de kinderen past ?