Gatekeeper

Gatekeeper (poortwachter) is een term gebruikt door Dale Spender om te wijzen op het bestaan van mensen (mannen) die in naam van de normen van het geheel uitmaken wie een plaats krijgt in het geheel, wie en wat (ook ideeën, feiten, nieuws) toegang krijgt tot systemen en ideeën. Deze poortwachters of sluiswachters vinden we aan de poorten van tijdschriften, uitgeverijen, universiteiten en andere culturele en intellectuele instituties. Op de belangrijke positities zijn er tot nu toe weinig vrouwelijke "gatekeepers" .

Gelijkheidsdenken

Simone de Beauvoir heeft in haar boek "De Tweede Sekse" (1949) de basis gelegd voor het gelijkheidsdenken. Deze feministische stroming is erop gericht het maatschappelijk en cultureel onderscheid tussen mannen vrouwen op te heffen. De Beauvoir benadrukt dat vrouwen in maatschappelijk en cultureel opzicht evenveel kansen moeten krijgen als mannen en de mogelijkheid moeten hebben een soortgelijk leven te leiden. Emancipatoir gerichte gelijkheidsfeministen gaan uit van een coherent, rationeel, autonoom, universeel menselijk subject, dat voorafgaat aan haar of zijn maatschappelijke en culturele omgeving. Simone De Beauvoir verwoordt dit duidelijk door te stellen "Men wordt niet als vrouw geboren maar tot vrouw gemaakt", hiermee benadrukt ze dat het de maatschappelijke en culturele structuren zijn die de vrouw maken tot wat ze is.

Gelijkheid - verschil debat

Discussie in de jaren tachtig van de vorige eeuw over de betekenis van het gelijkheidsbegrip en over de relatie tussen gelijkheid (het streven naar politieke opheffing van de ongelijkheid tussen vrouwen en mannen) enerzijds en verschil (het idee van het scheppen van een ruimte voor [een theorie van] een eigen vrouwelijke subjectiviteit dat niet als het negatief van de mannelijke waarden wordt omschreven) anderzijds. De belangrijkste namen in dit debat zijn Simone de Beauvoir (zie 'gelijkheid') en Luce Irigary (zie 'differentie').

Gender

Met de term gender wordt niet het biologisch geslacht bedoeld. Gender verwijst niet naar de biologische sekseverschillen, maar naar de sociaal-culturele constructie van vrouwelijkheid en mannelijkheid in de maatschappij. Het begrip gender heeft betrekking op de invulling die in een samenleving aan mannelijkheid en vrouwelijkheid wordt gegeven. Het verwijst naar zowel de identiteit als naar de maatschappelijke positie die het biologische geslacht in een bepaalde cultuur met zich brengt, evenals naar de structurele ordening van de samenleving: aan mannen en vrouwen worden systematisch verschillende activiteiten toegewezen. "Het concept gender verandert de schijn van universaliteit en objectiviteit van conventionele kennissystemen en van aanvaarde normen van het wetenschappelijke discours. Het introduceert de variabele van seksueel verschil in het hart van theoretisch onderzoek. Gender is een alternatief dat de nadruk legt op het gesitueerde, op lokale structuren van kennis." (Braidotti, 1994).

Genderbending

Het overschrijden en uitvergroten van sociale geslachtsrollen, het (al dan niet) bewust vertonen van het stereotiepe gedrag van de andere sekse. Typische voorbeelden van genderbenders zijn David Bowie, Madonna, Grace Jones, Prince, Boy George en Michael Jackson. Voor meer uitleg, zie de artikels van Sofie van Bauwel en van Anneke Smelik over genderbending.

Genderbias

Bias = vertekening. Vertekeningen in wetenschapsbeoefening die veroorzaakt worden door vooronderstellingen over wat vrouwelijkheid en mannelijkheid inhouden.

Gender mainstreamng

"Gender mainstreaming bestaat uit het reorganiseren, verbeteren, onwikkelen en evalueren van beleidsprocessen op zo'n manier dat het perspectief van gendergelijkheid wordt geïntegreerd in al het beleid, door de actoren die normaal het beleid maken." (Raad van Europa, 1998). De term verwijst naar een politiek en technisch proces dat het genderperspectief integreert in het denken en doen van de actoren in de politieke besluitvorming. Het hoofddoel van gender mainstreaming is om die mogelijk verschillende beleidsgevolgen juist in te schatten en beleid te creëren dat de bestaande situatie niet bestendigt maar dat bijdraagt tot meer gelijkheid tussen mannen en vrouwen.

Genre

Kellner gaf in 1980 de volgende, vrij algemene maar nog steeds geldende definitie voor genre: "een genre bestaat uit een verzameling van codes en regels die aangeven welke de cultureel aanvaarde manier is om beeld-, geluid en/of tekstmateriaal in patronen te gieten. Op het moment dat een genre ingeburgerd is, dicteert het de basisvoorwaarden voor productie en receptie" (Kellner, 1980). Een televisiegenre verwijst daarmee niet alleen naar de inhoud van programma's maar ook naar bepaalde conventies in de productie en naar verwachtingspatronen bij het publiek. Elk genre heeft een bepaald narratief concept, een discursieve ruimte, waarbinnen een verhaal verteld kan worden. Elk genre heeft eigen regels en/of eigen conventies. Deze regels hebben zowel betrekking op het format van het programma (de lengte, de structuur, de snelheid ed.) als op de betekenissen die aan de beelden gegeven worden.

Glazen plafond

De onzichtbare barrière als gevolg van een complex geheel aan structuren in door mannen gedomineerde organisaties, die vrouwen het opklimmen of doorstromen naar leidinggevende functies belet (Gelijke kansen in 100 woorden, 1998). www.emancipatie.nl/doss (zie "glazen plafond")